گیربکس دستی این روزها در دنیای خودروهای اسپرت به پدیده‌ای شبیه به صفحه‌های گرامروابط (وینیل) تبدیل شده است؛ اتفاقی که پیش‌تر در دنیای موسیقی رخ داد و حالا دل‌دادگان به رانندگی، برای نجات دنده‌های دستیِ در حال نابودی التماس می‌کنند. جالب است بدانید فراری 12Cilindri Manuale و مک‌لارن McL 6GT تنها به خاطر کمیاب بودنشان این‌قدر توجهات را جلب کرده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد که در دنیای پر سرعت و فوق‌کارآمد گیربکس‌های اتوماتیک، هنوز هم گروهی از مشتاقان هستند که حاضرند برای داشتن یک دنده دستی در یک اسپرت‌کار گران‌قیمت، هزینه‌های سرسام‌آوری بپردازند.
اما حقیقت این است که برای اکثر مردم، گیربکس اتوماتیک امروزه نه‌تنها یک جایگزین آسان، بلکه انتخابی به‌مراتب بهتر است؛ در سرعت‌های معمول جاده‌ای، اتوماتیک روان‌تر عمل می‌کند و در رانندگی‌های حرفه‌ای پیست، قطعا سریع‌تر است. به همین دلیل، تقاضا برای گیربکس دستی به گروه کوچکی از «پوریست‌های رانندگی» محدود شده است؛ همان کسانی که خودروهایی مثل کاترهام، آریل یا پورشه ۹۱۱ GT3 تورینگ را می‌خرند. حتی مورگان که برای مدل Plus Four خود گیربکس دستی ارائه می‌دهد، فروش کمی برای این نسخه ثبت می‌کند؛ همان‌طور که یکی از افراد حاضر در صنعت می‌گوید: «همه می‌گویند می‌خواهندش، اما کسی نمی‌خردش.» وضعیت در خودروهای خانوادگی بحرانی‌تر است؛ جایی که بحث نسل‌های مختلف مطرح می‌شود و با ورود گیربکس‌های اتوماتیک و خودروهای برقی بدون گیربکس دستی، این سوال پیش می‌آید که آیا در دهه آینده اصلا نیازی به گواهینامه رانندگی با دنده دستی خواهیم داشت؟
اگر با وجود تمام این اتفاقات، به اندازه کافی اشتیاق برای داشتن یک اسپرت‌کار موتور وسط، تولید محدود و ساخت بریتانیا داشته باشید اما پول یک مک‌لارن را نداشته باشید، نوبل M500 دقیقاً برای شما ساخته شده است. این خودروی کمیاب و دست‌ساز با شاسی فولادی، موتور شش سیلندر ۳.۵ لیتری فورد، محرک چرخ عقب و یک گیربکس شش سرعته گراتزیانو (مانند آئودی R8) به بازار می‌آید. نوبل M500 شاید با ارائه تنها گیربکس دستی، بیش از ۸۰ درصد از مشتریان بالقوه را کنار بگذارد، اما دارای ویژگی‌هایی است که هرگز از مد نمی‌افتند: تعلیق، هندلینگ و فرمان بی‌نظیر. اکنون که گیربکس دستی کمی به دوران اوج خود بازگشته است، شاید این خودرو دقیقاً در زمان درستی به بازار آمده باشد.
به نقل از ماشین باز ، داستان گیربکس دستی چیزی فراتر از یک بحث ساده مکانیکی است؛ این روایت، داستانی از تغییر نسل و سلیقه‌ها در صنعت خودروسازی محسوب می‌شود. زمانی که خودروسازانی مثل فراری و مک‌لارن، دنده دستی را به یک «آپشن لوکس و کمیاب» تبدیل می‌کنند، مشخص است که ما با پدیده‌ای به نام کالای لوکسِ نوستالژیک روبه‌رو هستیم. در واقع، گیربکس دستی در خودروهای سوپراسپرت دیگر یک ضرورت مهندسی نیست، بلکه یک بیانیه شخصی و ابزاری برای نشان دادن تعلق خاطر به گذشته و رانندگی خالص است.
از سوی دیگر، داده‌های بازار نشان می‌دهند که اشتیاق گفتاری به دنده دستی، اغلب در عمل به خرید واقعی تبدیل نمی‌شود. این فاصله میان «علاقه‌مندی» و «خرید واقعی»، دقیقاً همان چالشی است که خودروسازان اصلی با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در حالی که خودروهایی مثل پورشه ۹۱۱ GT3 می‌توانند به لطف پایگاه وفادار مشتریان خود دنده دستی را زنده نگه دارند، خودروهای معمولی و خانوادگی دیگر چنین امتیازی ندارند.
پیش‌بینی ما در تیم تحریریه ماشین باز این است که با گذار به سمت خودروهای برقی، حذف لایسنس رانندگی با گیربکس دستی در دهه آینده یک واقعیت قطعی و غیرقابل‌اجتناب خواهد بود. درست مانند پدیده وینیل در موسیقی که در برابر استریم دیجیتال بسیار ناچیز شد اما به عنوان یک هنر زنده ماند، گیربکس دستی نیز به یک تفریح اختصاصی برای گروه کوچکی از پوریست‌ها تبدیل خواهد شد؛ گروهی که حاضرند برای تجربه لمسی و رانندگی درگیر، هزینه‌های گزافی پرداخت کنند. کمپانی‌های کوچک و دست‌ساز مثل نوبل، دقیقاً همین بازار اختصاصی را هدف گرفته‌اند و این استراتژی، کلید بقای آن‌ها در برابر غول‌های خودروسازی و خودروهای بی‌روح اتوماتیک خواهد بود.