خریداران محبوب‌ترین ماشین‌های برقی اکنون باید ماه‌ها برای تحویل خودرو صبر کنند؛ به‌طوری‌که این سؤال مطرح می‌شود که آیا خودروسازان بیش از حد به سمت موتورهای درون‌سوز برگشته‌اند؟ عبارت «ما بازار را اشتباه خواندیم و خیلی سریع حرکت کردیم» در ماه‌های اخیر بارها تکرار شده است؛ جایی که پیش‌بینی‌های دوران تسلا در اوایل دهه ۲۰۲۰ محقق نشد و شرکت‌هایی مثل پورشه، استلانتیس، هوندا، جنرال موتورز و فورد مجبور به عقب‌نشینی‌های پرهزینه از برنامه‌های برقی خود شدند.
اما بازار، مثل آن فامیل سرسختِ همیشه مخالفت‌کن، از غیرقابل پیش‌بینی بودن لذت می‌برد. معمای جدیدی که اکنون ذهن خودروسازان را به هم می‌ریزد این است که آیا آن‌ها به سمت اشتباه دیگری رفته‌اند و تقاضای ماشین برقی را در شرایطی که در پی تنش‌های طولانی‌مدت خاورمیانه و افزایش قیمت سوخت رو به رشد است، دست‌کم گرفته‌اند؟ برای مثال، گزارش‌هایی از اروپا نشان می‌دهد مشتریان ماشین‌های برقی کوچک جدید گروه فولکس‌واگن، مانند ID پولو، با ماه‌ها انتظار روبه‌رو هستند، زیرا سفارش‌ها از برآوردهای اولیه پیشی گرفته است.
البته دست‌کم گرفتن تقاضا به اندازه بیش از حد برآورد کردن آن پرهزینه نیست، اما بهای خود را دارد: مشتریان به سمت خودروی رقبا می‌روند. برخلاف آن شتاب و شور مصنوعی که هواداران تسلا پنج سال پیش ایجاد کرده بودند، اکنون نشانه‌های یک حرکت واقعی وجود دارد که از افزایش قیمت بنزین و گازوئیل تغذیه می‌شود؛ قیمتی که اگر ناشی از مالیات بود، یک فاجعه سیاسی رقم می‌زد. سهم ماشین‌های برقی از فروش خودروی جدید در بریتانیا در ماه اوت به ۳۰ درصد رسید و سهم ترکیبی ماشین‌های برقی و پلاگین‌هیبرید از خودروهای بنزینی و دیزلی پیشی گرفت.
واقعیت این است که خودروسازان، مثل بیشتر شرکت‌های بورسی، ذاتاً کوتاه‌مدت نگر هستند؛ می‌بینند که حاشیه سود خودروهای درون‌سوز در حال حاضر از ماشین‌های برقی بهتر است، پس می‌خواهند از همان‌ها بیشتر بفروشند. اما آن‌ها برای بلندمدت‌تر فکر کردن به جهت‌دهی دولت نیاز دارند. هر چه ماشین برقی بیشتری در اروپا تولید شود، اقتصاد مقیاس بهتر و قطعیت بلندمدت بیشتر می‌شود؛ کافی است ببینید صنعت خودرو چین چقدر از جهت‌دهی دولتی بهره برد. خودروسازان با ماشین‌هایی مثل رنو ۵ و ID پولو ثابت کرده‌اند که می‌توانند ماشین برقی بسازند که مشتریان واقعاً بخواهند. پس بیایید کار الکتریکی‌سازی را یک‌بار برای همیشه تمام کنیم و به سراغ بحث‌های دیگری، مثل صفحه‌نمایش‌ها، برویم.
به نقل از ماشین باز : این خبر نشان‌دهنده یک چرخش راهبردی قابل‌توجه در صنعت خودروی جهانی است. تنها دو سال پیش، موج لغو یا تأخیر در برنامه‌های ماشین برقی توانسته بود خیلی‌ها را قانع کند که دوران الکتریکی‌سازی تمام شده است؛ اما داده‌های بازار، به‌ویژه در بریتانیا و اروپا، نشان می‌دهد که آن عقب‌نشینی بیش از حد محتاطانه بوده و تقاضای پنهان دست‌کم گرفته شده است.
نکته کلیدی این است که تقاضای امروز، برخلاف هیجان مصنوعی دوران تسلا، بر پایه عوامل واقعی استوار است: افزایش قیمت سوخت، محدودیت‌های شهری و عرضه مدل‌های باکیفیت و مقرون‌به‌صرفه‌تری مثل رنو ۵ و فولکس‌واگن ID پولو. ترکیب این عوامل خریدار واقعی را به سمت ماشین برقی سوق داده و صف‌های انتظار طولانی نیز زاییده همین موضوع است.
در این میان درس‌های مهمی وجود دارد. خودروسازان باید از منطق سود کوتاه‌مدت فراتر بروند و این فقط با جهت‌دهی دولت ممکن می‌شود؛ تجربه چین به‌خوبی نشان می‌دهد که حمایت و هدایت دولتی می‌تواند از طریق اقتصاد مقیاس، برتری رقابتی پایدار خلق کند. ضمن اینکه باید میان منافع سهامداران و آینده بلندمدت صنعت تفاوت قائل شد.
برای بازار ایران نیز پیام روشن است: الکتریکی‌سازی روندی گذرا نیست و تأخیر در سرمایه‌گذاری روی پلتفرم‌های برقی و زنجیره تأمین داخلی، در نهایت به از دست رفتن بازار در آینده‌ای نه‌چندان دور ختم خواهد شد. به نظر می‌رسد اوضاع به نقطه‌ای رسیده که تقاضای ماشین برقی به یک جریان اصلی و غیرقابل بازگشت تبدیل شود.