آمارها میگویند نزدیک به سه چهارم خودروهای مسروقه در سال منتهی به مارس ۲۰۲۵ دیگر هرگز پیدا نشدند، اما چرا با وجود سیستمهای ردیاب کارخانهای این اتفاق میافتد؟ دزدهای حرفهای دقیقاً میدانند که تولیدکنندگان سیمکارت تعبیهشده برای خدمات متصل را کجا قرار میدهند. یکی از اولین کارهای آنها پس از دزدیدن ماشین، بیرون کشیدن قطعاتی مانند سیستم سرگرمی و اطلاعات (Infotainment) برای دسترسی به سختافزار ردیاب است. در نتیجه، ماشین عملاً غیرقابل ردیابی میشود.
در مقابل، شرکتهای ارائهدهنده ردیابهای حرفهای گزارش میدهند که نرخ بازیافت خودروهایی که سیستمهای نظارت شده روی آنها نصب شده، بین ۹۵ تا ۹۹ درصد متغیر است. این آمار، ضعفهای جدی سیستمهای مکانیاب کارخانه را برجسته میکند. کارشناسان توضیح میدهند که ردیابهای بعد از فروش (Aftermarket) به گونهای طراحی شدهاند که کاملاً مخفی بمانند، باتری مستقل داشته باشند و تا زمان فعالسازی در حالت خواب باشند؛ همین موارد باعث میشود کشف آنها برای دزدها به یک کابوس تبدیل شود.
اما فراموش نکنید که همه ردیابها یکسان نیستند. کارشناسان هشدار میدهند که تکیه بر برچسبهای بلوتوثی مانند اپل ایرتگ برای بازیافت ماشین دزدی اشتباه است، زیرا این دستگاهها برای پیدا کردن وسایل گم شده طراحی شدهاند و به زودی توسط سارقین کشف و دور انداخته میشوند. رانندگان باید به دنبال سیستمهایی با استانداردهای S5 یا S7 باشند. همچنین، حتی بهترین ردیابها هم فقط در صورتی کار میکنند که اشتراک نظارت فعال باشد؛ بسیاری از مالکان تصور میکنند ردیاب پس از انقضای اشتراک اولیه همچنان کار میکند، در حالی که اینطور نیست.
در دنیای واقعی، این سیستمها معجزه میکنند. یک شرکت گزارش داده است که بیش از ۱۷۰۰ ماشین دزدیده شده را در سال ۲۰۲۵ بازیافت کرده است؛ نیمی از آنها در کمتر از چهار ساعت و ۸۰ درصد در کمتر از ۲۴ ساعت پیدا شدهاند. پلیس همچنین از دادههای ردیاب برای پیدا کردن کارگاههای تخریب ماشین و سایتهای قاچاق استفاده میکند و اخیراً بسیاری از این شبکههای جرایم سازمانیافته را متلاشی کرده است.
به نقل از ماشین باز این گزارش نشاندهنده یک تغییر پارادایم مهم در امنیت خودرو است؛ دورانی که در آن سیستمهای فابریک کارخانه به عنوان تضمین امنیت شناخته میشدند، رو به پایان است. سارقین مدرن با دسترسی به اطلاعات فنی، به سرعت نقاط ضعف سیستمهای متصل (Connected Car) را هدف قرار میدهند. اتکای صرف به فناوری تعبیهشده کارخانه، دیگر پاسخگوی بحران دزدی خودرو نیست. تحلیل این اخبار نشان میدهد که آینده امنیت خودرو در استراتژیهای «لایهای» و پنهانکاری نهفته است. ردیابهای بعد از فروش با طراحی مخفی، باتری مستقل و عدم ارسال سیگنال مداوم، مزیت تاکتیکی مهمی ایجاد کردهاند. با این حال، چالش انقضای اشتراک یک نقطه ضعف تجاری بزرگ است. فرهنگ مصرفکننده باید تغییر کند: امنیت خودرو یک خرید یکباره نیست، بلکه یک سرویس مستمر است. علاوه بر این، حریم خصوصی دادهها نیز موضوع مهمی است؛ ردیابها نباید به طور مداوم حرکت ماشین را ردیابی کنند مگر در شرایط اضطراری. برای بازار ایران نیز این الگو کاملاً قابل اجراست. با افزایش هوشمندسازی خودروها، تقاضا برای ردیابهای غیرفعال و استانداردسازی مشابه استانداردهای Thatcham افزایش خواهد یافت. شرکتهای بیمه میتوانند با ارائه پاداشهایی برای خودروهای دارای ردیاب فعال، این فرهنگ را ترویج کنند. در نهایت، کارشناسان ماشین باز پیشنهاد میکنند که مالکان خودروهای لوکس و پرفروش، سیستمهای تأیید شده را نصب کرده و حتماً اشتراک آن را تمدید کنند، زیرا اولین ۲۴ ساعت پس از دزدی، طلاییترین زمان برای بازیافت است. این یک مسابقه فناوری بین مجرمان و نیروهای امنیتی است که در آن، آگاهی و تجهیزات مناسب، تعیینکننده برنده خواهد بود.