گیربکس دستی یا همان دنده‌ای، این روزها در دنیای خودروهای اسپرت به یادگاری‌ای شبیه به صفحات وینیل تبدیل شده است؛ چیزی که عاشقانش برای داشتنش دست به جیب می‌زنند، اما روزبه‌روز در حال نایاب‌تر شدن است. جالب است بدانید مدل‌هایی مثل فراری 12Cilindri مانوال و مک‌لارن McL 6GT صرفاً به این دلیل که هنوز دنده‌ای هستند، توجهات زیادی را به خود جلب کرده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد که در دنیای گیربکس‌های اتوماتیک سریع و نرم، هنوز گروهی از پاسیون‌ها هستند که حاضرند هزینه گزافی بابت یک خودروی اسپرت دنده‌ای بپردازند.
اما واقعیت این است که برای اکثر مردم، گیربکس اتوماتیک نه تنها جایگزینی ساده‌تر، بلکه گزینه‌ای بهتر هم هست. اتوماتیک در رانندگی روزمره نرم‌تر و در پیست سریع‌تر است. به همین دلیل، علاقه‌مندان به گیربکس دستی به گروه کوچکی از «پاریست‌های رانندگی» محدود شده‌اند؛ کسانی که خودروهایی مثل کاترهام، آریل و پورشه 911 GT3 تورینگ را می‌خرند. با این حال، حتی خودروسازانی مثل مورگان هم می‌گویند که با وجود علاقه عمومی، فروش مدل‌های دنده‌ای‌شان بسیار کم است؛ به قول یکی از دوستانم در صنعت خودرو: «همه می‌گویند دنده‌ای می‌خواهند، اما هیچ‌کس نمی‌خرد.»
در بخش خودروهای خانوادگی، وضعیت بحرانی‌تر هم می‌شود. نسل مسن‌تر هنوز هم دنده‌ای می‌خرند چون به آن عادت کرده‌اند و فکر می‌کنند تعمیرش راحت‌تر است، اما نسل جوان با اتوماتیک بزرگ می‌شود. با ورود خودروهای الکتریکی که گیربکس دنده‌ای ندارند، حتی لزوم گرفتن گواهینامه دنده‌ای هم زیر سؤال می‌رود. شاید در آینده‌ای نزدیک، گیربکس دستی کاملاً به یک «نیچ» (طرفدارانی پرشور اما اندک) تبدیل شود.
اما اگر شما هم جزو همان اقلیت پرشور هستید و به دنبال یک اسپرت‌کار موتور وسط دنده‌ای می‌گردید اما پول یک مک‌لارن را ندارید، نوبل M500 ممکن است همان چیزی باشد که دنبالش می‌گردید. این ماشین کمیاب و دست‌ساز، مجهز به شاسی فولادی، موتور 3.5 لیتری V6 فورد و گیربکس شش‌سرعته گرازیانو است و برخلاف رقبایش، فقط با گیربکس دستی عرضه می‌شود. شاید این خودرو با وجود رد کردن بخش بزرگی از بازار، دقیقاً در زمان مناسبی به بازار آمده باشد.
به نقل از ماشین باز تحلیل این گزارش نشان می‌دهد که گرچه گیربکس‌های اتوماتیک به دلیل سرعت، راحتی و کارایی بالایشان، تقریباً در تمام بخش‌های بازار پیروز شده‌اند، اما علاقه عمیق و احساسی به گیربکس‌های دستی هنوز کاملاً از بین نرفته است. در واقع، ترکیب ماندگاری احساسات انسانی با پیشرفت تکنولوژی، فضایی را ایجاد کرده که در آن سازندگان تخصصی و کم‌حجم مانند نوبل، کاترهام و آریل می‌توانند محصولات متمایز خود را به جمعیت کوچکی از پاریست‌ها بفروشند. با این حال، روند رو به رشد فروش خودروهای الکتریکی، که ذاتاً گیربکس چندسرعته ندارند، و گسترش سیستم‌های خودران، در حال تغییر دادن نوع تقاضا و حتی الزامات قانونی برای گواهینامه‌های رانندگی در سراسر جهان است. شاید در آینده‌ای نه چندان دور، گیربکس دستی دیگر یک ضرورت حمل‌ونقلی یا گزینه‌ای اقتصادی برای توده مردم نباشد، بلکه بیشتر شبیه به یک سرگرمی لوکس، اسب‌بازی گران‌قیمت برای کلکسیونرها و یا ابزاری برای ابراز وجود فردی عمل کند. اینکه آیا این روند به نفع رانندگی خالص و لذت بردن از رانندگی است یا خیر، بحثی است که میان طرفداران ماشین‌های کلاسیک و نسل جدید تکنولوژی‌محور همچنان داغ می‌باشد. با این حال، صنعت خودرو بارها نشان داده است که به سودمندی تجاری و تقاضای واقعی بیشتر از نوستالژی اهمیت می‌دهد، مگر در مواردی که حاشیه سود کافی برای حفظ محصولات تخصصی و وفاداری مشتریان وجود داشته باشد. در نهایت، باید منتظر ماند و دید که آیا گیربکس دستی همانند صفحات وینیل، با وجود تمام محدودیت‌ها و افزایش هزینه‌های تولید، به عنوان یک کالای فرهنگی و تکنولوژیک در حاشیه بازار زنده می‌ماند یا اینکه به تدریج و به طور کامل به موزه‌ها و کتب تاریخی راه می‌یابد.