نمایشگاهداران ماشین دستدوم عاشق این هستند که به «آمادهسازی قبل از فروش» ببالند، اما حقیقت این است که بیشتر این بررسیها از فروشنده بیشتر از خریدار محافظت میکنند. اداره استانداردهای تجاری بریتانیا (Trading Standards) بار دیگر اعلام کرده که بخش ماشینهای دستدوم یکی از پرالتهابترین بخشها از نظر شکایات است. این در حالی است که یک سوپرمارکت معروف فروش ماشین دستدوم مدعی است که «هر خودرویی مورد بررسی دقیق و آمادهسازی کامل قرار میگیرد»، اما مشتریان از ماشینهایی شکایت کردهاند که نیاز به تعمیرات اساسی داشتند.
آره، همان «بررسی جامع قبل از فروش»! مثلاً مزدا اخیراً برنامه ماشینهای دستدوم تاییدشده جدیدش را با «بررسی چند نقطهای و آمادهسازی دقیق» معرفی کرده است. سالهاست که فروشندگان این موارد را به عنوان یک مزیت برای مصرفکننده جا میزنند، در حالی که طبق قانون، ماشینهایی که میفروشند باید در شرایط قابل رانندگی باشند. بررسی و آمادهسازی ماشینها، در واقع بیشتر راهی برای محافظت از خودشان است. با توجه به اینکه حتی بهترین بررسیها هم شامل باز کردن قطعات نمیشوند و به احتمال زیاد سختگیرانهتر از تستهای فنی (MOT) هم نیستند، واقعاً چقدر ارزش دارند؟
یادم میاد که از مرکز آمادهسازی یک گروه فروش ماشین دستدوم بازدید داشتم. مدیر آنجا به ۱۰۰ جایگاه تعمیر و توانایی تکنسینهایش برای پردازش دهها ماشین در روز میبالید. اما اصلاً به یاد ندارم که هیچ ماشینی تست جادهای شده باشد، چه برسد به اینکه داخل و بیرونش به دقت بررسی شده باشد. با توجه به اینکه حتی بعد از بررسی و تست رانندگی هم برخی نقصها فقط بعد از خرید خودشان را نشان میدهند، پیشنهاد میکنم فروشندگان یک مزیت واقعی را به مشتریان پیشنهاد دهند: تعهد به قانون حقوق مصرفکننده مصوب ۲۰۱۵ و قول جدی گرفتن همه شکایات و رسیدگی به موقع آنها.
البته مشکل فقط به بررسیهای فنی خلاصه نمیشود. من میترسم هزینههای اداری (Admin Fee) که برخی فروشندگان به قیمت ماشین اضافه میکنند، باعث از دست رفتن مشتریانشان شود. برای مثال، در یک سایت فروش آنلاین ماشین ۲۰۱۹ Vauxhall Astra با ۱۲ هزار مایل کارکرد را با قیمت ۱۱,۶۹۰ پوند دیدم که با گستاخی به عنوان «قیمت پایین» هم برچسب خورده بود! اما وقتی کمی عمیقتر شدم، در پاورقی توضیحات خواندم که ۲۴۹ پوند هزینه اداری و ۴۹۹ پوند هم برای درخواست تامین مالی شخص ثالث اضافه میشود. از خودم میگم: قطعا از اینجا ماشین نمیخرم...
به نقل از ماشین باز این گزارش پرتوی است بر یک مشکل ساختاری در بازار خودروی دستدوم، نه فقط در بریتانیا بلکه در سراسر جهان از جمله بازار ایران. نمایشگاهها از اصطلاحات بازاریابی مثل «بررسی دقیق» و «تاییدیه کارشناسی» استفاده میکنند تا حس اعتماد را در خریدار ایجاد کنند، اما در عمل، این بررسیها کمتر از آن چیزی هستند که ادعا میشود. علت اصلی این است که اکثر این فرآیندها بر روی ظاهر و پوشش سریع نقصها متمرکزند تا ارزش فروش ماشین بالا برود، نه اینکه ایمنی و پایداری بلندمدت آن تضمین شود.
نکته کلیدی اینجاست: تعهد به قانون حقوق مصرفکننده باید جایگزین شعارهای تبلیغاتی شود. خریدار باید بداند که اگر ماشین نقص اساسی داشت، فروشنده ملزم به تعمیر یا بازپرداخت است. متاسفانه در بسیاری از مواقع، خریداران به دلیل پیچیدگیهای حقوقی از ادامه شکایت صرف نظر میکنند. همچنین، هزینههای پنهان (مانند هزینه اداری یا کارمزد تامین مالی) یکی از بزرگترین دلایل نارضایتی مشتریان است. در عصر اینترنت و شفافیت قیمتها، پنهان کردن ۲۴۹ پوند هزینه اضافی در پایین صفحه محصول، به اعتبار برند آسیب میزند و احتمالاً باعث از دست رفتن فروش میشود. مشتریان امروزه هوشیارتر هستند و با جستجوی ساده میتوانند این ترفندها را کشف کنند. پیشبینی میشود نمایشگاههایی که به شفافیت کامل قیمت و ارائه تضمینهای واقعی (نه فقط بازرسیهای نمایشی) پایبند باشند، در بازار رقابتی امروز برنده نهایی باشند. خریداران هوشمند همیشه باید یک کارشناس مستقل همراه داشته باشند و هرگز فقط به بازرسی نمایشگاه اتکا نکنند.