نمایندگیها عاشق این هستند که به تعریف و تمجید از «آمادهسازی خودرو قبل از فروش» بپردازند، اما واقعیت این است که بیشتر این بررسیها بیشتر از اینکه به نفع خریدار باشد، محافظی برای خود فروشنده است. مقامات استاندارد معاملات بریتانیا (Trading Standards) بار دیگر تاکید کردهاند که بخش ماشینهای دست دوم یکی از پر شکایتترین بخشهای این کشور است؛ به خصوص پس از آنکه برخی مشتریان از خودروهایی شکایت کردند که نیاز به تعمیرات اساسی داشتند. با این حال، سوپرمارکتهای فروش ماشین دست دوم ادعا میکنند که متعهد به حل مشکلات به صورت عادلانه و مسئولانه هستند و هر وسیله نقلیه تحت بررسیهای جامع و آمادهسازی قبل از فروش قرار میگیرد.
آه، بله، بازرسی جامع قبل از فروش! برند مزدا به تازگی یک برنامه ماشین دست دوم تاییدشده و بهروز شده را راهاندازی کرده که شامل «بازرسی چند نقطهای و آمادهسازی دقیق وسیله نقلیه» است. سالهاست که فروشندگان این موارد را به عنوان یک امتیاز برای مصرفکننده جا میزنند، در حالی که قانون از آنها میخواهد خودروهایی که میفروشند در شرایط قابل استفاده در جاده باشند. آیا بازرسی و آمادهسازی ماشینها برای فروش، در نهایت راهی برای محافظت از خودشان نیست؟ ضمن اینکه حتی بهترین بازرسیها هم شامل باز کردن قطعات خودرو نمیشوند و بعید است سختگیرانهتر از یک تست سلامت فنی (MOT) باشند. به یاد دارم که روزی از مرکز آمادهسازی یک گروه بزرگ فروش ماشین دست دوم بازدید میکردم. مدیر آنجا به ۱۰۰ جایگاه تعمیر و امکانات تعمیرات هوشمند و توانایی تکنسینهایش برای پردازش دهها ماشین در روز میبالید، اما به یاد نمیآورم که هیچکدام از خودروها تست جادهای شوند، چه رسد به اینکه داخل موتور یا قطعاتشان بررسی شود.
با در نظر گرفتن اینکه حتی پس از بازرسی و تست جادهای، برخی نقصها تا بعد از خرید خود را نشان نمیدهند، پیشنهاد میکنم فروشندگان یک مزیت دیگر را هم به همراه ماشینهای دست دوم و برنامههای فروش تاییدشده خود آشکارا تبلیغ کنند: تعهد به قانون حقوق مصرفکننده ۲۰۱۵ و بیانیه اینکه با تمام شکایات جدی و در اسرع وقت برخورد خواهند کرد. البته گاهی اوقات تعمق در این موضوع که آیا هزینههای اداری (Admin fee) که برخی نمایندگیها به قیمت خودرو اضافه میکنند، واقعاً باعث از دست رفتن مشتری میشود یا خیر، جالب است. مثلاً هنگام جستجو در یک وبسایت فروش آنلاین، یک واکسهال آسترا ۲۰۱۹ با ۱۲ هزار مایل کارکرد را با قیمت ۱۱ هزار و ۶۹۰ پوند پیدا کردم که هیچ اشارهای به هزینه اداری نداشت. این قیمت پایین به آن یک برچسب «ارزانترین قیمت» داده بود، اما با کمی دقت در انتهای توضیحات فروش خواندم که ۲۴۹ پوند هزینه اداری به اضافه ۴۹۹ پوند برای درخواست تسهیلات از شخص ثالث باید روی قیمت اصلی محاسبه میشود. از چنین جایی قطعا خرید نمیکنم...
به نقل از ماشین باز این گزارش پرتوی بر یک رویت پنهان در بازار خودروی دست دوم میاندازد: نبود شفافیت و استفاده از عبارات تبلیغاتی برای پنهان کردن نقصهای قانونی و تجاری. نمایندگیها با اتکا به برنامههای «ماشین تایید شده» و «بازرسی چندگانه»، تلاش میکنند تا حاشیه سود خود را حفظ کرده و در عین حال ریسک قانونی خود را به حداقل برسانند. در واقع، این بازرسیها بیشتر از آنکه تضمینی برای خریدار باشند، سپری برای فروشنده در برابر پیگرد قانونی هستند. در بازار کنونی، جایی که خودروها پیچیدهتر شدهاند و هزینه تعمیرات به شدت بالاست، یک بازرسی بصری و حتی تست جادهای کوتاه نمیتواند تمام مشکلات پنهان را شناسایی کند. بنابراین، خریداران هوشمند باید رویکردی محتاطانهتر داشته باشند. پیشنهاد این گزارش مبنی بر تاکید بر قانون حقوق مصرفکننده نشان میدهد که آینده فروش ماشین دست دوم بیشتر به تعهدات قانونی پس از فروش وابسته خواهد بود تا وعدههای تبلیغاتی قبل از فروش. تولیدکنندگان و نمایندگیهایی که میزان شکایات را با پذیرش سریع مسئولیت و بدون هزینه پنهان کاهش دهند، برنده نهایی بازار خواهند بود. علاوه بر این، موضوع هزینههای پنهان مانند «هزینه اداری» یا «هزینه درخواست وام» نشان میدهد که بازار نیاز به یک نظارت دقیقتر دارد. در ایران نیز با رشد پلتفرمهای فروش ماشین دست دوم، این چالشها کاملاً مشهود است. ماشین باز پیشبینی میکند که در آیندهای نه چندان دور، فشارهای قانونی و افزایش آگاهی مصرفکنندگان، فروشندگان را به سمت قیمتگذاری شفاف و ارائه گارانتیهای واقعی و قابل استناد سوق خواهد داد. خریداران باید همیشه به دنبال دریافت گزارش فنی مستقل از مکانیک مورد اعتمادشان باشند و هرگز فقط به بازرسیهای داخلی نمایندگی اعتماد نکنند، زیرا در نهایت، کلمه «تایید شده» نباید جایگزین بررسی مستقل و شفافیت کامل در معامله شود.