صنعت خودرو بریتانیا این روزها روزهای سختی را میگذراند؛ خبر اخراج حدود ۴۰۰۰ نفر از جیالآر (JLR) بهخوبی این واقعیت تلخ را نشان داد. به همین دلیل، وقتی خبرهای مثبتی به گوش میرسد، ارزش دارد که بیشتر به آنها توجه کنیم: مکلارن قرار است با ۵۰۰ میلیون پوند سرمایهگذاری برای ساخت دومین پایگاه تولیدیاش در بریتانیا، حداقل ۱۰۰۰ شغل مستقیم ایجاد کند و مدلهای جدید و پرانتظارش، از جمله یک شاسیبلند (SUV)، در آنجا تولید شوند. در همین حال، نیسان ۱۷۰ میلیون پوند سرمایهگذاری میکند تا مدل جدید «کیکس» (Kicks) را به خط تولید کارخانه ساندرلند بیاورد؛ حرکتی که به حفظ شغلها در منطقه وراساید کمک شایانی میکند.
اینکه در بیانیههای مطبوعاتی هر دو شرکت، بهترتیب از سخنان نخستوزیر و وزیر تجارت بریتانیا استفاده شده، نشان میدهد که تولید در این کشور جدی گرفته میشود و این خودش خبر خوبی است. این اعلامیهها گستره وسیعی از مهندسی بریتانیا را در بر میگیرند؛ از سوپراسپرتها گرفته تا خودروهای جریان اصلی بازار انبوه. اما برای تصویر بلندمدت، سوالات جدیای را هم مطرح میکنند، چون هر دو پروژه صرفاً روی خودروهای موتور احتراقی تمرکز دارند. مکلارن بهخاطر اینکه تقاضای کافی هنوز وجود ندارد، ورود به ماشینهای برقی را به تعویق انداخته است و نیسان هم بهخاطر کندی رشد فروش خودروهای الکتریکی، برنامههای EV خود را تعدیل کرده و کیکس هیبریدی را به ساندرلند آورده است (هرچند برای پر کردن بخشی از ظرفیت کارخانه، با شرکت چینی چری در حال مذاکره است).
این عقبنشینیها درست پس از آن اتفاق میافتد که مینی هم به دلیل ابهامات مقرراتی و سرعت پایین استقبال از خودروهای برقی، برنامه تولید کوپر EV در آکسفورد را به تعویق انداخت. با این حال، نیسان با لیف و جوک جدید همچنان مسئول بخش عمدهای از تولید ماشین برقی بریتانیاست و در ساخت کارخانههای باتری سرمایهگذاری کرده است. جیالآر هم تولید EV خود را در این کشور گسترش میدهد و رنجروور الکتریک، رنجروور GT و جگوار تایپ ۰۱ همگی قرار است در میدلندز ساخته شوند. اما بریتانیا در خطر عقبماندن از کشورهایی مثل اسپانیا قرار دارد، جایی که خودروهای برقی کوچک گروه فولکسواگن تولید میشوند و یک کارخانه جدید MG در حال ساخت است. شرکتهای چینی نظیر لیپموتور و جیلی نیز در حال حمایت از تولید در کارخانههای موجود هستند.
علاوه بر این، فشار رو به رشدی از سوی شرکتهای چینی برای ساخت کارخانههای ماشین برقی در اروپای شرقی وجود دارد، جایی که هزینهها و دستمزدها پایینتر است. مانند کارخانه MG در اسپانیا، اینها کارخانههای تمامعیار و کاملاً جدیدی هستند؛ چیزی که بریتانیا دهههاست ندیده است. این دوران گذار، بهطور ویژهای چالشبرانگیز است و دوباره نیاز به قوانین روشنی را برجسته میکند؛ قوانینی که به سازندگان اجازه دهند ماشینهایی را که مشتریان میخواهند بسازند و بفروشند، و در عین حال سرمایهگذاری بلندمدت را تشویق کنند. دولت حق دارد که خبرهای خوب را جشن بگیرد، اما باید کمک کند تا صنعت خودرو بریتانیا بتواند به تولید ماشینهایی که مشتریان واقعاً میخواهند بخرد ادامه دهد و همزمان سرمایهگذاری و توسعه مهارتهایی را تشویق کند که به این صنعت کمک میکند تا در یک آینده برقی در بلندمدت شکوفا شود.
به نقل از ماشین باز این خبر در نگاه نخست یک پیروزی برای صنعت تولید بریتانیا به نظر میرسد، اما در پسزمینه آن هشدار مهمی نهفته است. سرمایهگذاریهای مکلارن و نیسان نشان میدهد بریتانیا همچنان در حوزه مهندسی خودرو، از سوپراسپرت تا خودروهای بازار انبوه، قدرت رقابت بالایی دارد و دولت هم با حضور در اعلام این اخبار، اهمیت این صنعت را به رخ میکشد. اما زاویه پنهان ماجرا اینجاست: هر دو پروژه روی خودروهای موتور احتراقی و هیبریدی متمرکز هستند، نه ماشینهای کاملاً برقی. مکلارن بهخاطر نبود تقاضای کافی، ورود به بازار برقی را عقب انداخته و نیسان هم با کندی رشد فروش ماشینهای برقی، برنامههای EV خود را تعدیل کرده است. در همین حال، کارخانههای جدید و تمامعیار برقی در اسپانیا و اروپای شرقی با حضور شرکتهای چینی مانند MG، لیپموتور و جیلی در حال ساخت هستند؛ کارخانههایی که بریتانیا دهههاست نظیرشان را ندیده است. این یعنی بریتانیا میتواند در نسل بعدی سرمایهگذاریهای خودروسازی عقب بماند و به نوعی «مرکز تولید خودروهای بنزینیِ در حال منسوخ شدن» تبدیل شود. به گفته کارشناسان ماشین باز، مشکل اصلی نبود تقاضا نیست، بلکه فقدان یک چارچوب قانونگذاری روشن و پایدار است. خودروسازان برای سرمایهگذاری بلندمدت به قطعیت نیاز دارند تا بدانند قوانین مربوط به انتشار گازها چه زمانی و چگونه اعمال میشوند، بدون آنکه ناگهان تغییر کنند. دولت بریتانیا باید ضمن قدردانی از این خبرهای خوب، اطمینان حاصل کند که آموزش مهارت، زنجیره تأمین باتری و زیرساخت شارژ با سرعت کافی رشد میکنند. در غیر این صورت، جشنهای امروز ممکن است به قیمت از دست رفتن رهبری در آینده برقی تمام شود.