اداره استانداردهای تجاری بریتانیا (Trading Standards) بار دیگر اعلام کرد که بخش ماشین‌های دست دوم یکی از پرشکایت‌ترین بخش‌های این کشور است؛ این اتفاق پس از آن رخ داد که برخی مشتریان از خراب‌هایی که نیاز به تعمیرات اساسی داشتند، شکایت کردند. با این حال، سوپرمارکت بزرگ فروش خودروی دست دوم مدعی است که «به حل دغدغه‌ها به صورت منصفانه و مسئولانه متعهد است» و «هر خودرو قبل از فروش یک بازرسی جامع و آماده‌سازی می‌شود».
آره، همان «بازرسی جامع پیش از فروش» معروف! برندهایی مثل مزدا هم برنامه‌های خودروی دست دوم تأییدشده خود را با وعده «بازرسی چند نقطه‌ای و آماده‌سازی سختگیرانه» تبلیغ می‌کنند. اما واقعیت این است که سال‌هاست نمایندگی‌ها این موارد را به عنوان یک مزیت برای مصرف‌کننده جا زده‌اند، در حالی که قانوناً خودروهایی که می‌فروشند باید در شرایط رانندگی ایمن باشند. بازرسی و آماده‌سازی ماشین‌ها برای فروش، در واقع بیشتر از خریدار، از خود فروشنده محافظت می‌کند.
با توجه به اینکه حتی بهترین بازرسی‌ها هم شامل باز کردن قطعات نمی‌شوند و به احتمال زیاد از تست‌های فنی (MOT) هم سختگیرانه‌تر نیستند، واقعاً چقدر ارزش دارند؟ من به یاد دارم که از مرکز آماده‌سازی یک گروه بزرگ خودروی دست دوم بازدید کردم. مدیر آنجا از ۱۰۰ جایگاه، امکانات تعمیر هوشمند و توانایی تکنسین‌هایش برای پردازش ده‌ها ماشین در روز تعریف می‌کرد، اما هیچ خاطره‌ای از تست رانندگی هیچ‌یک از خودروها، چه برسد به بررسی داخلی قطعات، ندارم.
از آنجا که حتی بعد از بازرسی و تست رانندگی هم برخی خرابی‌ها فقط بعد از خرید خود را نشان می‌دهند، پیشنهاد می‌کنم نمایندگی‌ها به جای تبلیغات توخالی، یک مزیت واقعی را به مشتریان پیشنهاد دهند: تعهد به قانون حقوق مصرف‌کننده ۲۰۱۵ که می‌گویند تمام شکایات را جدی گرفته و در زمان مناسب رسیدگی می‌کنند. ضمناً، تعجب می‌کنم آیا هزینه‌های جانبی (Admin Fee) که برخی نمایندگی‌ها به قیمت خودرو اضافه می‌کنند، واقعاً باعث از دست رفتن مشتری نمی‌شود؟ مثلاً یک اوپل آسترا ۲۰۱۹ را با قیمت ۱۱,۶۹۰ پوند دیدم که در توضیحات پایین صفحه، ۲۴۹ پوند هزینه اداری و ۴۹۹ پوند هم برای درخواست مالی شخص ثالث می‌گرفتند. قطعاً من از آن‌ها خرید نمی‌کنم!
به نقل از ماشین باز این گزارش پرده از یکی از بزرگترین فریب‌های بازار خودروی دست دوم برمی‌دارد: استفاده از عبارات تبلیغاتی جذاب مانند «بازرسی جامع» برای ایجاد حس اعتماد در خریداران. در واقعیت، بسیاری از این بررسی‌ها تنها حداقل‌های قانونی برای جبران مسئولیت فروشنده هستند و تضمینی برای سلامت کامل خودرو ندارند. این موضوع نشان می‌دهد که در بازار پرنوسان ماشین‌های کارکرده، اطلاعات نامتقارن بین فروشنده و خریدار به شدت بالاست. نمایندگی‌ها با ارائه یک چک‌لیست سطحی و بدون نیاز به باز کردن قطعات، تلاش می‌کنند قیمت بالاتری برای خودرویی که شاید ایرادات پنهان داشته باشد، دریافت کنند. علاوه بر این، مشکل هزینه‌های پنهان یا همان «Admin Fee»ها، رویکردی کلاسیک برای جذب مشتری با قیمت پایین و سودآوری از طریق افزوده‌های غیرمنتظره است. این تاکتیک که در صنعت «Bait Pricing» نامیده می‌شود، به شدت به اعتماد مشتری آسیب می‌زند. پیش‌بینی می‌شود با گسترده‌تر شدن دسترسی به اطلاعات آنلاین و شبکه‌های اجتماعی، خریداران هوشمندتر شده و این نوع شیوه‌های فروش ناپایدارتر شوند. آینده بازار دست دوم به سمت شفافیت بیشتر، ارائه گزارش‌های مستقل و تضمین‌های کتبی مبتنی بر قانون حقوق مصرف‌کننده حرکت خواهد کرد. در بازار ایران نیز باید مراقب این موارد باشیم؛ خریداران خودروهای کارکرده باید همیشه تاریخچه تعمیرات و وضعیت فنی ماشین را به صورت مستقل و توسط کارشناسان ذی‌صلاح بررسی کنند و هرگز فقط به وعده‌های فروشنده یا چک‌لیست‌های استاندارد آن‌ها اکتفا نکنند. شفافیت در قیمت‌گذاری نهایی نیز به زودی یک ضرورت رقابتی خواهد بود.