صنعت خودرو بریتانیا این روزها چندان هم روزهای خوبی را نمیگذراند؛ بهخصوص با خبر اخراج حدود ۴۰۰۰ نیروی کار از سوی جیالآر (JLR) که بهخوبی توانسته فشار بر این صنعت را نشان دهد. اما در میان این اخبار نگرانکننده، نشانههای مثبتی هم دیده میشود که جای خوشبینی میگذارد.
در یک گام رو به جلو، شرکت مکلارن اعلام کرد که با سرمایهگذاری ۵۰۰ میلیون پوندی، دومین سایت تولیدی خود را در بریتانیا راهاندازی میکند؛ پروژهای که دستکم هزار شغل مستقیم جدید ایجاد میکند و قرار است شامل خط تولید مدلهای جدید و مورد انتظار این شرکت، از جمله یک شاسیبلند (SUV) باشد. در همین حال، نیسان نیز ۱۷۰ میلیون پوند دیگر روی میز گذاشته تا مدل جدید «کیکس» (Kicks) را در کارخانه ساندرلند تولید کند؛ اقدامی که به حفظ شغلها در منطقه وِرساید کمک شایانی میکند. اینکه در بیانیههای مطبوعاتی هر دو شرکت، بهترتیب از نخستوزیر و وزیر تجارت بریتانیا نقل قول آمده، نشان میدهد که تولید ملی این کشور دوباره جدی گرفته شده است؛ خبری که قطعاً خوشایند است.
البته این اخبار تنها روی روشنی سکه ندارند. هر دو پروژه صرفاً روی خودروهای درونسوز تمرکز دارند. مکلارن به دلیل نبود تقاضای کافی، ورود به بازار برقی را به تعویق انداخته است و نیسان نیز با کاهش سرعت فروش، برنامههای برقی خود را تعدیل کرده و کیکس هایبریدی را جایگزین بخشی از آن برنامهها کرده است (گرچه در حال مذاکره با شرکت چری چین برای پر کردن بخشی از ظرفیت کارخانه است). این رویکرد همچنین متأثر از تصمیم مینی (Mini) است که تولید کوپر برقی در آکسفورد را به دلیل ابهامات قانونی و کندی رشد EV به تعویق انداخت.
با این حال، باید توجه داشت که نیسان با مدلهای لیف و جوک جدید همچنان بخش عمدهای از تولید برقی بریتانیا را بر عهده دارد و در ساخت کارخانههای باتری سرمایهگذاری کرده است. جیالآر نیز در حال گسترش تولید برقی در این کشور است و مدلهایی نظیر رنجروور الکتریک، رنجروور GT و جگوار Type 01 قرار است در میدلندز تولید شوند. با وجود این، خطر عقب ماندن بریتانیا از کشورهای رقیب مانند اسپانیا که EVهای کوچک گروه فولکسواگن در آن تولید میشود و یک کارخانه جدید MG در حال ساخت است، بهوضوح احساس میشود. شرکتهای چینی مانند لپموتور و جیلی نیز در حال حمایت از تولید در کارخانههای موجود هستند و موج جدیدی از ساخت کارخانههای برقی در اروپای شرقی، جایی که هزینهها و دستمزدها پایینتر است، در حال شکلگیری است؛ چیزی که بریتانیا دهههاست تجربه نکرده است.
به نقل از ماشین باز ، سرمایهگذاریهای اخیر مکلارن و نیسان نشان میدهد که بریتانیا همچنان مقصدی جذاب برای تولید خودروست، اما در پسزمینه این اخبار خوب، یک چالش ساختاری پنهان است: رشد صنعت خودرو بریتانیا همچنان بر موتورهای درونسوز استوار است و گذار به سوی برق با سرعت و جدیت لازم پیش نمیرود. مکلارن با ۵۰۰ میلیون پوند سرمایهگذاری و ایجاد هزار شغل مستقیم، ثابت کرد که مهندسی بریتانیایی در حوزه سوپراَسپرتها همچنان رقابتپذیر است؛ اما تأخیر در ورود به بازار خودروهای برقی به معنای از دست دادن سهمی است که رقبای اروپایی و چینی هماکنون در حال تصاحب آن هستند. از سوی دیگر، حضور نیسان با ۱۷۰ میلیون پوند برای تولید کیکس هایبریدی، اگرچه مشاغل کارخانه ساندرلند را حفظ میکند، بازتابی از عقبنشینی این شرکت از برنامههای جاهطلبانه برقیاش است.
در سطح کلان، مهمترین خطر این است که بریتانیا در حال از دست دادن موج جدید سرمایهگذاری در حوزه خودروهای برقی است. اسپانیا با جذب گروه فولکسواگن و امجی، و کشورهای اروپای شرقی با بهرهگیری از هزینههای پایینتر، در حال ساخت کارخانههای تمامقد جدیدی هستند که بریتانیا دهههاست نبیده است. حضور برندهای چینی مانند لپموتور و جیلی نیز نشان از جابجایی مرکز ثقل تولید جهانی دارد. پیشبینی میشود دولت بریتانیا باید فراتر از جشن گرفتن اخبار کوتاهمدت برود و یک چارچوب قانونی شفاف ارائه دهد که هم خواستههای واقعی مشتریان را تأمین کند و هم سرمایهگذاری بلندمدت و توسعه مهارت در حوزه برق را تشویق کند. در غیر این صورت، بریتانیا میتواند به مرکز تولید خودروهای درونسوزی تبدیل شود که دوران اوجشان سپری شده، در حالی که آینده برقی به کشورهای دیگر مهاجرت میکند.