در یکی از نمایشگاههای خودرویی انگلستان، در کنار فراریها و رولزرویسها، یک خودروی کوچک و مربعشکل چهارچرخمحرک با قیمت حدود ۲۰ هزار پوند، بیشتر از یک فراری ۱۲ سیلندری سرها را برگردانده است. این خودرو یک «لادا نیوا لوکس» مدل ۲۰۲۱ است، یکی از تنها چند ده دستگاهی که هنوز در جادههای بریتانیا حرکت میکند. جک مورگان-جونز، فروشنده ارشد این نمایشگاه میگوید: «وقتی مردم آن را در جاده میبینند، لبخند میزنند. بخش بزرگی از جذابیت نیوا این است که یادآور دوران گذشته خودروسازی است. این ماشینها به طرز شگفتانگیزی قابل اعتمادند؛ مهندسی مکانیکی خالصی دارند و کمتر چیزی میتواند خراب شود.»
اما این داستانی نیست که لادا انتظار داشت در سال ۲۰۲۶ تعریف کند. در سال ۲۰۲۱، آوتوواز و شرکت مادرش در آن زمان، گروه رنو، طرحهایی برای نسل جدید نیوا با پلتفرم رنو اعلام کرده بودند و حتی فروش در اروپای غربی را برنامهریزی کرده بودند. اما در فوریه ۲۰۲۲، روسیه به اوکراین حمله کرد و سه ماه بعد رنو از این کشور خارج شد و تمام برنامهها لغو شد. امروز، آوتوواز به جای نسل جدید، نسخه بهروزرسانیشدهای از نیوای نیم قرنی با موتور ۱.۸ لیتری را معرفی کرده است. همزمان، دادهها نشان میدهد در سال ۲۰۲۱، ۱.۵۳ میلیون خودرو در روسیه فروخته شد که سهم لادا حدود ۲۲ درصد و برندهای غربی و آسیایی نزدیک به ۷۰ درصد بود، در حالی که سهم چینیها تنها ۷.۵ درصد بود.
حمله روسیه همه چیز را دگرگون کرد. با خروج شرکتهای غربی و فروپاشی زنجیره تامین، فروش خودرو در سال ۲۰۲۲ به ۶۲۹ هزار دستگاه سقوط کرد. چارلز هکر، کارشناس روسیه در موسسه RUSI میگوید: «زنجیره تامین فروپاشید و خروجی به شدت کاهش یافت. هر سازنده خارجی که در روسیه سرمایهگذاری کرده بود، این کشور را ترک کرد.» از آن زمان، سهم چین در بازار خودرو روسیه از ۲.۵ درصد در سال ۲۰۱۹ به ۵۴.۳ درصد در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است. شرکتهایی چون چری، گریت وال موتور و جیلی، همراه با سرمایهگذاریهای مشترک محلی مانند بلگی و مسکویچ، بازیگران اصلی این بازار شدهاند. فیلیپ مونوز، بنیانگذار Car Industry Analysis میگوید: «روسیه اکنون کاملاً به چین وابسته است و این موضوع در آینده روشنتر هم خواهد شد. صنعت خودرو روسیه به تدریج به ماهوارهای برای چین تبدیل میشود.»
با این حال، لادا زنده مانده است. سهم بازار این شرکت از ۲۲ درصد در سال ۲۰۲۱ به ۲۵.۶ درصد افزایش یافته و مدل «گرانتا» آن در شش از هفت سال گذشته پرفروشترین خودرو روسیه بوده است. آوتوواز ادعا میکند ۹۹.۸ درصد قطعات نیوا محلی هستند، هرچند این رقم مورد تردید قرار گرفته و کارشناسان میگویند موتور و گیربکس هنوز «واقعاً روسی» هستند. کارشناسان معتقدند لادا بیشتر به دلیل حمایت دولت و نبود رقیب در ارزانترین بخش بازار زنده مانده است. هر کس با درآمد بیشتر، خودروی دیگری میخرد. آن دسته از خوانندگانی که امیدوارند نیوای جدیدی در جادههای بریتانیا ببینند نیز ناامید خواهند شد؛ لادا سالهاست که به دلیل ناتوانی در رعایت استانداردهای ایمنی و آلایندگی، به طور رسمی در بریتانیا فروخته نمیشود.