«واقعاً مردم بیشتر از یک فراری ۱۲ سیلندر سر از پشت میچرخانند تا این ماشین را ببینند.» این حرفِ جک مورگان-جونز، فروشنده ارشد براملی موتور کارز، درباره یکی از ماشینهای عجیب ویترین این مجموعه در ساری نیست؛ بلکه درباره یک شاسی بلند مربعی و کوچک به قیمت حدود ۲۰ هزار پوند است که انگار متعلق به دوران دیگری است: لادا نیوا لوکس مدل ۲۰۲۱، یکی از تنها چند ده دستگاهی که هنوز در جادههای بریتانیا تردد میکند. مورگان-جونز میگوید: «باورنکردنی است؛ مردم وقتی آن را در جاده میبینند لبخند میزنند.» بخش بزرگی از این جذابیت، نوستالژی و سادگی مکانیکی نیواست؛ ماشینی که به گفته او «کاملاً قابل اتکاست و خیلی چیزهایی نمیتواند خراب شود.»
اما این داستانی نبود که لادا برای سال ۲۰۲۶ تصور میکرد. در سال ۲۰۲۱، اوکتواز (Avtovaz) و مالک وقت آن یعنی گروه رنو، از برنامههایی برای نسل جدید نیوا پرده برداشتند؛ یک مدل کوتاه فاصله محور که قرار بود در سال ۲۰۲۵ در روسیه عرضه شود و یک گرند نیوای بزرگتر برای سال ۲۰۲۶. هر دو قرار بود از پلتفرم CMF-B رنو استفاده کنند و فروششان در اروپای غربی هم در دستور کار بود. اما با حمله روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، رنو سه ماه بعد از کشور خارج شد و تمام برنامهها لغو شد. حالا اوکتواز امسال نسخه بهروز شدهای از نیوای نیمقرنساله با موتور ۱.۸ لیتری را معرفی کرده که به گفته سویاتوسلاو کوچکو، تحلیلگر موبیلیتی گلوبال، فروش آن از سپتامبر آغاز خواهد شد.
آمارها نشان میدهد تحریمهای غربی تا چه حد صنعت خودرو روسیه را دستخوش تغییر کرده است. در سال ۲۰۲۱، یک سال پیش از جنگ، ۱.۵۳ میلیون خودروی نو در روسیه به فروش رفت که سهم لادا حدود ۲۲ درصد و سهم برندهای اروپایی، آمریکایی، ژاپنی و کرهای در مجموع ۶۹.۶ درصد بود، در حالی که سهم چینیها تنها ۷.۵ درصد بود. اما در سال ۲۰۲۲ فروش خودرو به ۶۲۹ هزار و ۹۲۲ دستگاه سقوط کرد و زنجیرههای تأمین فرو ریختند. امروز سهم چین از ۲.۵ درصد در سال ۲۰۱۹ به ۵۴.۳ درصد در سال ۲۰۲۵ رسیده و برندهایی مثل چری، گریت وال موتور، جیلی و مشارکتهای تولیدی محلی مانند بلجی، تنِت و موسکویچ بزرگترین بهرهبرداران این تغییر بودهاند.
با این حال، لادا هم زنده مانده است؛ سهم بازار این برند از ۲۲ درصد پیش از جنگ به ۲۵.۶ درصد رسیده و مدل گرانتا در شش از هفت سال گذشته پرفروشترین خودروی روسیه بوده است. اوکتواز ادعا میکند ۹۹.۸ درصد قطعاتش بومیسازی شده، هرچند کارشناسان این عدد را زیر سؤال میبرند. فیلیپ مونوز، بنیانگذار کار اینداستری آنالیزیس، معتقد است لادا «بهخاطر حمایت دولت و تنها ماندن در این بخش از بازار» زنده مانده و مردم فقط به دلیل ارزان بودن و نبود جایگزین آن را میخرند. در غرب اما خبری از بازگشت لادا نیست؛ نهتنها به دلیل تحریمها، بلکه به دلیل ناتوانی در رعایت استانداردهای ایمنی و آلایندگی اروپا. همان نیوای مشکی که حالا در ویترینی در کنار فراریها و رولز-رویسها ایستاده، همچنان منتظر خریداری است و مورگان-جونز اعتراف میکند: «وقتی فروخته شود، دلمان برایش تنگ میشود.»