گیربکس دستی این روزها دقیقاً مثل صفحات وینیل گرامافون شده است؛ یعنی در حال نادر شدن است، اما اشتیاق و ولع عاشقان خودرو به سمتش بیشتر از همیشه است. جالب است بدانید که مدل‌هایی مثل فراری 12Cilindri Manuale یا مک‌لارن McL 6GT دقیقاً به همین دلیل این‌قدر مورد توجه قرار گرفته‌اند که دیگر به شدت کمیاب شده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد در دنیایی که گیربکس‌های اتوماتیک فوق‌العاده سریع و نرم کار می‌کنند، هنوز هم گروهی از پرهیاهوها هستند که حاضر می‌شوند پول کلانی بابت داشتن یک گیربکس دستی در یک خودروی اسپرت گران‌قیمت بپردازند.
اما واقعیت این است که برای اکثر مردم، گیربکس اتوماتیک نه تنها یک جایگزین قابل‌قبول، بلکه انتخاب بهتری هم هست. برای رانندگان معمولی خیابانی، اتوماتیک روان‌تر است و برای کسانی که فقط در پیست به دنبال بهترین عملکرد هستند، سریع‌تر است. در نتیجه، فقط یک گروه کوچک از «پوریست‌ها» (عارفان رانندگی) باقی می‌مانند که خودشان می‌خواهند دنده عوض کنند. خودروهایی مثل کاترهام، آریل و پورشه 911 GT3 تورینگ برای همین افراد ساخته می‌شوند. اما داستان وقتی جذاب‌تر می‌شود که به شرکت‌هایی مثل مورگان نگاه کنیم؛ آن‌ها گیربکس دستی را روی مدل Plus Four ارائه می‌دهند، اما همان‌طور که یکی از آشنایان صنعت خودرو می‌گوید: «همه می‌گویند گیربکس دستی می‌خواهم، اما هیچ‌کس آن را نمی‌خرد!»
در بخش خودروهای خانوادگی، اوضاع برای گیربکس دستی حتی از این هم بحرانی‌تر است. بسیاری از افرادی که هنوز ماشین دنده‌ای می‌خرند، یا به خاطر تعمیر راحت‌ترش است یا دهه‌هاست که با آن رانندگی کرده‌اند و نمی‌خواهند در سنین بالاتر به اتوماتیک سوییچ کنند. با این حال، نسل جدیدی که با ماشین‌های اتوماتیک بزرگ می‌شود در راه است. حتی این سوال پیش می‌آید که آیا در آینده به گواهینامه رانندگی با ماشین دنده‌ای اصلاً نیاز خواهیم داشت؟ با توجه به اینکه دولت‌ها می‌خواهند سوخت فسیلی را حذف کنند و ماشین‌های الکتریکی گیربکس دستی ندارند، به احتمال زیاد در دهه آینده لزوم گرفتن گواهینامه دنده‌ای حذف خواهد شد.
در هر صورت، شاید زمان آن فرا رسیده باشد که بپذیریم صاحبان ماشین‌های دنده‌ای یک «نیچ» (گوشه بازار) بسیار کوچک اما به شدت پرشور هستیم. حالا اگر شما هم به اندازه کافی اشتیاق داشته باشید تا یک ماشین اسپرت بریتانیایی با موتور وسط و تولید محدود می‌خواهید، اما پول خرید مک‌لارن را ندارید، نوبل M500 دقیقاً برای شما ساخته شده است. این ماشین کمیاب و دست‌ساز با یک موتور 3.5 لیتری فورد، چرخ‌محرک عقب و یک گیربکس ۶ سرعته دستی ارائه می‌شود و در حال حاضر کاملاً آماده تولید است. در دورانی که گیربکس دستی مثل وینیل شده، شاید این خودرو در بهترین زمان خودش به بازار آمده باشد.
به نقل از ماشین باز مقاله فوق نشان‌دهنده یک تغییر پارادایم مهم در صنعت خودرو است؛ جایی که گیربکس‌های دستی از یک استاندارد جهانی به یک «شاهکار کلکسیونری» شبیه به ساعت‌های مکانیکی یا صفحات گرامافون تبدیل شده‌اند. این تحلیل نشان می‌دهد که تقاضا برای گیربکس دستی دیگر یک نیاز کاربردی نیست، بلکه یک انتخاب احساسی و نوستالژیک محسوب می‌شود. برندهای لوکس مانند فراری و مک‌لارن با تولید محدود مدل‌های دستی خود، در واقع از این کمیابی به عنوان یک ابزار بازاریابی و نمادی از اصالت استفاده می‌کنند.
یکی از نکات کلیدی این است که اتومبیل‌های الکتریکی (EVs) نیازی به گیربکس چندسرعته ندارند، زیرا موتورهای الکتریکی گشتاور وسیعی را در دورهای مختلف ارائه می‌دهند. این امر به معنای مرگ تدریجی گیربکس‌های دستی در خودروهای معمولی است. با این حال، مانند بسیاری از فناوری‌های قدیمی، گیربکس دستی به احتمال زیاد در خودروهای اسپرت، ماشین‌های کلاسیک و مدل‌های خاص زنده خواهد ماند، زیرا تجربه رانندگی با آن قابل جایگزینی نیست.
در نهایت، ظهور خودروهایی مانند نوبل M500 که منحصراً دستی ارائه می‌شوند، نشان‌دهنده وجود یک بازار کوچک اما بسیار سودآور برای تولیدکنندگان نیچ است. این تولیدکنندگان می‌توانند با تمرکز بر احساسات و تجربه رانندگی، سودآوری لازم را به دست آورند. بنابراین، اگرچه ممکن است روزگاری گیربکس دستی از جاده‌های عمومی ناپدید شود، اما هرگز به طور کامل از بین نخواهد رفت؛ بلکه به یک نماد مقاومت در برابر اتوماسیون بی‌رحم تبدیل خواهد شد. این روند شباهت زیادی به بازار ساعت‌های مکانیکی دارد که در برابر هجوم ساعت‌های هوشمند همچنان طرفداران وفادار خود را حفظ کرده‌اند.